Ngā Ripoinga o ngā
Ngārara Unahi Mohe o Aotearoa
Rosa C. Henderson (Kaituhi)
Īmēra
Hēni Jacob (kaiwhakamāori) Īmēra:huatau@clear.net.nz
Nō te whānau COCCIDAE (Hemiptera: Coccoidea) ngā ngārara unahi mohe.
Kitea ai ngā unahi mohe nei i hea? E piri tahi ana ki ēhea momo tipu? Kua wehea i konei kia tekau ngā rōpū, he mea wehe i runga i te ripoinga (arā, te kāinga noho) o tēnā, o tēnā: e whitu ngā rōpū noho ki ngā ripoinga māori, e toru ki ngā ripoinga rāwaho.
I. Ngā momo ripoinga e whitu o ngā unahi mohe māori - noho ai te katoa ki te tipu māori |
|||
| Ko ētahi o ngā unahi mohe māori, ka noho whāiti ki ētahi momo tipu ruarua nei, hei tauira, noho ai ngā unahi pātene [ngā momo Lecanochiton] ki te pōhutukawa me te rātā anake. Noho ai ētahi atu unahi mohe māori ki ngā momo tipu maha, engari i te nuinga o te wā ka noho whāiti ki te momo ripoinga kotahi. | Te tahatai - ki te pōhutukawa me te rātā [ngā momo Metrosideros]. | ||
| Ngā whenua mauwha - i te nuinga o te wā ko ērā e tipuria ana e te Coprosma, me te Hebe. | Te kānuka [Kunzea ericoides] me te mānuka [Leptospermum scoparium]. | ||
| Ngā ngahere hakahaka - ngā rākau raunui maha (hāunga ngā podocarp me te kānuka). | Ngā podocarp - ki te tōtara me te rimu te nuinga. | ||
| Ngā momo tawai, [Nothofagus] o te ngahere tawai. | Ngā maunga - ki ngā mauwha me ngā amiami tērā ka kapi i te hukarere i te takurua. | ||
II. Ngā momo ripoinga e toru o ngā unahi mohe rāwaho - noho ai te nuinga ki ngā tipu rāwaho |
|||
| Ko ētahi o ngā rāwaho, ka noho ki ngā momo tipu maha tonu. I ngā wāhi kua raweketia e te tangata (pērā i ngā tapa o te ngahere), tērā ka kitea anō hoki i runga i ngā tipu māori. E rua ngā momo (te unahi mohe parauri me te poi haurua) kua āhua tomo haere ki roto i te ngahere māori. | Te māra - i runga i ngā mauwha, ngā rākau, me ngā huruhuru-whenua. | ||
| Te papa huarākau - i runga i ngā rākau o te whānau rēmana, te whītoa, me ngā hua whai karihi. | Tahatai - koinei te ripoinga o te unahi horokaka. | ||
Whāia tētahi hono ripoinga, hei tauira, te hono ki te ngahere hakahaka, ka tirotiro i ngā whakaahua o ngā unahi i reira. Ina pāwhiria tētahi, ka whakaaturia ngā tipu e nohoia ana e taua ngārara, me ētahi atu kōrero mōna. Arā anō ngā whārangi e pā ana ki te mataora me ngā kupu hou, ngā pirinoa me ngā kōpurawhetū tuku tahumaero tērā ka patu i ngā unahi mohe.
Nā Rosa Henderson ngā whakaahua, ki te kōre he kōrero kē atu. Ko te roanga atu o ngā kōrero [i te pae tukutuku] i Fauna of New Zealand 41 Coccidae, nā Chris Hodgson & Rosa Henderson, 2000, i tāia e Manaaki Whenua Press.
Whakamihi: ngā mihi ki a Steve Carr, nāna i waihanga ngā whārangi pae tukutuku tuatahi, ki a Philip Talain anō hoki, nāna i āwhina te taha hoahoa i te pae tukutuku. Me mihi anō a Trevor Crosby, nāna i whakanoho haere ngā kōrero Māori ki ngā whārangi, i reorua ai te rauemi nei.
Te tuhi tohutoro: Henderson, R.C.; Jacob, H. 2002 Ngā Ripoinga o ngā Ngārara Unahi Mohe o Aotearoa. 61 whārangi. http://www.landcareresearch.co.nz/research/biosystematics/invertebrates/ [te rā i tomokia 11/10/2006 ].
Kupu Uapare