Weed Information

He Kōreo Tarutaru - Te rauropi tarutaru

 Go to English version
Ngā kōrero tika Tarutaru  | Ngā Tarutaru me ngā Tāngata |  He aha i kino ai ngā tarutaru? | Te horahanga o ngā tarutaru | He aha i kaha ake ai te tipunga o ngā tarutaru? | Ngā tarutaru ā ngā rā e haere ake nei

He aha i hora ai ngā tarutaru?

Te tohanga purapura

Ka tohaina ngā purapura ki ngā wāhi hou i kō mai i te tipu mātua mā ēnei huarahi e whā:

1 ) Te hau: nā te āhua o ētahi purapura ka kawea e te hau. (ngā tarutaru = he ‘parirau’ ō te purapura hikamoa, ka whakamaua ngā purapura tohetaka ki ētahi heketau huruhuru iti)

sycamore
 

2) Te wai: ka kawea ngā purapura me ngā kongakonga tā o ngā tipu e pā tata ana ki ngā arawai e ngā awa, ngā manga, me te moana ki ngā wāhi hou  (ngā tarutaru = ngā rārā whiro, te hurae kaewa/tradescantia)  

3) Ngā kararehe: Ko ngā purapura i roto i te huarākau he reka ki ngā kararehe pērā ki te manu, te mokomoko rānei, ka kai i te huarākau, ā, ka rere, ka oma rānei me te purapura i roto i te puku.  Taro rawa, ka puta i roto i te tiko o te kararehe! (ngā tarutaru = te piriwhi, te poroporo wūru, te huakiwi). I ētahi purapura, pērā ki te piripiri, he matau, he whakamaunga hoki hei āwhina i te purapura ki te piri ki ngā huruhuru o te kararehe, te wūru rānei o te hipi.  

kereru

4) Te tipu anō! I ētahi tipu he pākākano, he pūhui hua rānei, ka pakū kia puare, mā reira e whakatere ai ngā purapura i te tipu pakeke (ngā tarutaru = tainoka me ngā pākākano matomato) 

seed

Te toha ­ā-otaota

Ka hora te tarutaru ina whati ngā tā o te tipu, kātahi ka whakangao anō, ā, ka tipu ki te wāhi i tau ai (arā, te hurae kaewa/tradescantia, te whiro karaka) — ka puta he whiro, he tipu hou rānei. I ētahi atu tipu he aka roa, ka whakaputa i ētahi pihi motuhake i te tipu pakeke (arā, te hōpere, te parakipere).

Kā āwhina te tangata i te tarutaru...

weeding child

kei hora ngā tarutaru - hutia!

 
  • Kāore ētahi o tātau e tino mōhio ana ki te pānga kino o te tarutaru ki tō tātau taiao, ō tātau oranga rānei, nā reira he mea tūpono noa iho tā rātau āwhina i te tarutaru. Hei tauira, ka porowhiu ētahi tāngata i te rāpihi māra i te taha rori, i te ngahere rānei i runga i te pōhēhē ka pirau.  He kūware pea rātau ki te mea, ka tipu mai he tarutaru i reira.
  • I ētahi wāhi, kei te hokona tonuitia he tipu tarutaru i ngā whare whakatipu otaota, ā, ka whakatōkia ki ngā māra nā te mea he ātaahua.
  • Ka hokona ngā tarutaru rōwai i ngā toa mōkai kararehe mō ngā kauranga ika me ngā hāroto iāri. Ko ētahi o ēnei tipu, ka puta ki ngā awa, ngā manga me ngā roto, inā porowhiua e te tangata ngā paruparu o ā rātau kauranga ika ki ngā arawai.
  • He tarutaru ētahi o ngā purapura ka hokona hei kai mā te manu, ā, ka puta i te waha o te manu!
  • Ka kawea e ngā motokā, ngā whā wira me ngā pahikara piki maunga he kongakonga tipu (arā, te hurae kaewa/tradescantia) he purapura rānei i ngā taea, ngā āraituki, ngā pare, o raro rānei.
  • Ka kawea e ngā kaihōpara i ngā purapura i ō rātau hū me ō rātau kākahu.
  • Nā te piki haere o te tāpoi, te hokohoko me ngā waka i nui ake ai te kawekawenga o ngā purapura me ngā tipu i waenga i ngā whenua o te ao, ā, ka tūpono mai ētahi ki Aotearoa i roto i ngā wakarererangi, i ngā paepae kaipuke hoki.  He nui ngā tarutaru rōwai ka tohaina ā-otaota hei kongakonga. Ko tētahi kongakonga paku noa iho e piri ana ki te wīra, ki te uruuru wakarererangi ka mui i te roto hauora!
  • He nui ngā tarutaru kino rawa o te ao e wātea ana i te ipurangi!
weeding child

Me whakatika tō iari tarutaru!

 

Ngā kōrero tika Tarutaru  | Ngā Tarutaru me ngā Tāngata |  He aha i kino ai ngā tarutaru? | Te horahanga o ngā tarutaru | He aha i kaha ake ai te tipunga o ngā tarutaru? | Ngā tarutaru ā ngā rā e haere ake nei


Ngā Tarutaru i Aotearoa